MÙA ĐÔNG NĂM CŨ

Mùa đông năm nay  rét hơn nhiều những năm trước,  càng gần  Lễ Noel  trời  cao nguyên gió lạnh về càng  nhiều. Buổi chiều mới 5 giờ đã xẫm tối , ở Ngôi Nhà Thờ Chính Tòa ngay ngã sáu Ban Mê đèn thắp sáng , lấp lánh những ngôi sao xanh và dây đèn đủ màu nhấp nháy, cảm thấy ấm áp hơn giữa tiết trời  lạnh giá.. Giờ Lễ tan tôi ngắm nhìn những cô gái trẻ , áo khoác đủ màu , khăn quàng cổ duyên dáng buông trên vai.

    Chợt nhớ về những mùa đông năm cũ, những mùa đông của chừng như 50 năm cũ. Thời ấy phố Ban Mê của tôi  còn nhỏ xíu xiu, bao quanh Phố là những rừng cây Cao su,  , rừng Sao, đồi Thông ngút ngàn ,  cây cao làm tiết lạnh còn thêm nhiều sương mù. Buổi sáng đi học ngược con đường Hùng  Vương dài gió thổi lồng lộng, một tay ôm vỡ, một tay giữ hai tà áo dài xanh khỏi bay tung trong gió. Đến lớp là hai bàn tay đã tê buốt, được dịp nhỏng nhẻo xuýt xoa ,  Cô ơi hai tay tê vầy làm sao viết bài Cô. Cô bảo xoa tay vào nhau khởi động cho ấm rồi hảy cầm bút, mấy chục cái miệng cùng chu môi phùng mỏ nói chuyện , làn hơi bay ra khỏi miệng giống như làn khói trắng  hút thuốc. Mất mười phút rồi mới trật tự trở lại đâu vào đấy, những mái tóc dài đen nhánh nghiêng nghiêng trên trang vỡ trắng. Cô giáo trên bục giảng cũng trẻ măng trong tà áo dài màu, đó là điểm khác với màu áo xanh của đám nữ sinh nhí nhảnh. Cô phải giả vờ làm nghiêm nghị nhưng thỉnh thoảng cô quay ra cửa sổ giấu một nụ cười. khi bị đám học trò chọc ghẹo. Đó cũng là hình ảnh của cô mới những năm về trước đây thôi. Cái gì Cô nói ra cũng là đi guốc trong bụng  nên đám nhóc cứ là tròn mắt , sao cô biết được. Câu trả lời của Cô bao giờ cũng là, vì trước khi làm Cô , Cô cũng là học trò mờ.    
    Qua 7 năm ở ngôi trường Trung Học , đám con gái  trưởng thành hơn, những năm đầu ở trung học cũng nghịch ngợm lắm lắm.Vào những ngày mùa đông áp Lễ Noel,  tôi và nhỏ bạn thân  rất siêng ghé Nhà sách Niềm Vui ở trong khuôn viên Nhà Thờ . Đón mua số Đặc biệt Tuổi Hoa, lượng báo về cũng ít lắm không mua sớm là hết. Rồi la cà  ngắm những đồ trang trí cho cây thông  Noel , mấy trái châu xanh đỏ tím vàng, mấy cái chuông be bé khi treo lên có gió sẽ phát ra tiếng kêu kinh cong vui tai, những Thiên Thần dán bằng giấy màu có đôi cánh bạc nho nhỏ, những dây kim tuyến trang trí xanh đỏ tím vàng. Xem chán  rồi cứ thẳng đường Quang Trung  xuống Nhà sách Văn Hoa , lại xuống một chút nữa qua chợ là đến nhà sách Khải Minh. Hai đứa tham gia lục lạo thiệp Noel cùng với một đám nhóc ở trong tiệm sách . Thiệp thời xưa cùng đơn sơ thôi không in ấn đẹp như bây giờ, nhưng với con mắt  mười mấy tuổi như hai đứa đã là đẹp lắm, thường vẻ mấy cây nến đang cháy lung linh, hay một ngôi Nhà Thờ nhỏ phủ đầy tuyết trắng,  hay chùm trái châu nhiều màu có rắc kim tuyến lóng lánh., hay ông già Noel đeo một gùi quà trên lưng đi chiếc xe tuần lộc kéo.  Không có nhiều tiền nên hai đứa hay chọn mua những cái thiệp nhỏ xíu rồi viết vào đó mấy câu để tặng bạn bè, ngày nào cũng gặp nhau mà bắt chước người lớn tặng thiệp nữa chứ, dễ thương hông.

     Năm  học lớp 10,  không còn lớp con gái nữa phải vào học chung với đám con trai. Dần dần điệu đà một chút , biết làm duyên làm dáng. Đi la cà mắc cở không đi hai đứa nữa mà đi chung thành một nhóm con gái luôn.  Ghé tiệm bánh Tân Ka ngắm mấy cái bánh noel hình khúc cây phủ đầy sô cô la, có trang trí mấy cái nấm mập ù đứng cạnh mấy ông tuyết mắt đen mũi thì đỏ.  Sang đường qua mấy tiệm Chà và bán vải ngắm mấy cây vải  áo dài  tơ lụa đủ màu. Tiệm gì cũng nằm quanh quanh mấy con đường phố chính của thị xã,  Quang Trung , Y Jut, Hai Bà Trưng. Mấy ông Chà và bán vải thấy cả đám vào xổ ào mấy cây vải cho xem. Ông ơi tụi cháu chỉ xem thôi ạ, khi nào mua là má mua thôi . Người Ấn Độ là chuyên gia kinh doanh mà " không sao đâu các cô cứ xem đi, chừng nào thích thì bảo má  ra mua " .

   Thời ấy chiến tranh,  khó khăn làm gì có thời trang thu đông đủ kiểu  như bây giờ. Cứ đầu mùa lạnh  là Mẹ tôi tự đan áo mới cho đám con , bà vốn học từ một trường  Souer nên giỏi gia chánh, bà đan thoăn thoắt một hơi bảy cái áo len cho bảy đứa. Thời trang mùa đông của tôi chỉ là áo len cùng màu như đồng phục với đám em. Lớn lên một chút tôi biết chọn màu và chọn kiểu.Tôi nói mẹ đan  áo màu xanh đen cổ cao cho giống đám bạn nữ trong lớp , chúng tôi hẹn nhau  mặc áo len hai màu xanh đen và đen. Đồ lạnh hồi xưa thường chỉ là áo len, có vài bạn nam có áo khoác kiểu pilot . Nhiều bạn nam chọn cách mặc áo len ngắn tay cổ trái tim , mặc trong là áo sơ mi tay dài cổ bẻ ra ngoài trông rất thư sinh. Lâu rồi tôi không còn nhìn thấy ai mặc như vậy nữa, thời trang của những ngày đông xưa cũ mờ.

    Lên năm lớp 11 lớp tội học ở Dãy thứ ba trong trường Trung học  Bmt ,  cách hai lớp bạn là con đường xi măng nối từ văn phòng xuống. Các bạn nam sinh  ngồi sát  với dãy cửa kính có thể nhìn thấy được con đường  độc đạo đó. Vì vậy các giáo viên đổi giờ , dự giờ hay  đi xuống kiểm tra  là chúng tôi có thể quan sát được và báo cho nhau trước , ví dụ Thầy Giám thị xuống, hay thỉnh thoảng nghiêm trọng hơn, Thầy Hiệu trưởng xuống. Nhưng chúng tôi sợ nhất là Thầy Giám Học , Thầy hay kiểm tra đồng phục , nam thì tóc tai , dép có quai hậu , nữ thì áo màu xanh có bạn mặc màu xanh air Việt Nam không đúng màu đồng phục. Nguy hiểm hơn là mùa lạnh trường quy định phải có huy hiệu trên áo lạnh . Nhưng đa số chúng tôi bỏ qua huy hiệu trên áo lạnh  , vì có kiểm tra chúng tôi chỉ cởi áo khoác là có huy hiệu may sẵn trên cổ áo dài hay áo sơ mi.

     Hôm ấy là một ngày mùa đông rét căm căm , đang trong giờ học bỗng bạn ngồi gần cửa sổ báo động , Thầy Giám Học xuống. Thường thì bạn chỉ nói nhỏ nhỏ thôi và tin tức sẽ truyền tai nhau đi. Hôm ấy bạn hốt hoảng quá nói to nên chúng tôi cùng nghe được. Lập tức cả lớp như một cái máy, không ai bảo ai cùng cởi phăng áo lạnh ngoài nhét xuống hộc bàn. Động tác của trẻ mà, nhanh,  gọn, chính xác, và đồng loạt làm Thầy Toán đang dạy cũng không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Một hồi lâu Thầy Giám Học mới xuất hiện , vì thầy còn kiểm tra đồng phục hai lớp kế bên. Lúc đó chúng tôi lạnh run , răng bắt đầu đánh bò cạp. Đứng dậy, hai bàn tay tôi phải nắm chắc cạnh bàn , vừa sợ vừa lạnh cóng tay chân. Thầy đi từ trên xuống dưới quan sát từng đứa, may quá hôm đó không có đứa nào bị lỗi , một cái cấm túc chứ không phải đùa đâu. Khi kiểm tra xong,  Thầy đi ra khỏi lớp bỗng dưng Thầy dừng lại nói;” Trời lạnh mà lớp này cũng giỏi ghê, không có em nào mặc áo lạnh hết nhỉ. “. Lúc đó như gần hết sức chịu đựng rồi, cả lớp ồ lên quên cả sợ :” lạnh quá Thầy ơi, hù hù lạnh quá”.  Thầy Giám Học chợt phì cười, giống như hồi nảy giờ Thầy cố nín cười  vậy  đó, vừa đi ra khỏi lớp Thầy vừa nói , mặc áo lạnh vô đi. Cũng nhanh như lúc cởi áo , chúng tôi  lôi áo len từ hộc bàn ra mặc vào nhanh như chớp. Có một nhân vật hồi nảy giờ quan sát cả lớp và cứ tủm tỉm cười , đó là thầy dạy Toán , nụ cười của Thầy ý như biết hết tẩy mấy trò rồi, chỉ là tha cho mấy trò  thôi.

     Năm lớp 12 là năm có nhiều xáo trộn nhất , lớp này nhập vào lớp kia, đó cũng là năm đám con gái chúng tôi ít la cà nhất, tập trung cho thi cử. Mùa đông năm ấy trôi qua nhanh đến  một mùa hè nhiều biến động lịch sử. Chúng tôi chia tay nhau, đám con gái đi lấy chồng bỏ cuộc chơi. Ngày tháng trôi thật xa, lật bật trong cuộc sống chẳng nghĩ gì đến xuân hạ thu đông

    Chiều nay tôi ngắm nhìn  các cô gái trẻ áo khoác khăn quàng phối màu rực rỡ. Cuộc sống như quy luật đã tiến nhiều về phía trước. Thị xã nhỏ bé ngày xưa giờ cũng thành một thành phố đông đúc. Những cánh rừng quanh phố cứ như có chân đi xa dần,  nhường chổ cho nhà ở , cho công trình , dự án. Thời đại mới khoa học như vũ bão,  internet,  smart phone, camera. Bây giờ người ta ít gởi cho nhau những lá thơ viết tay, những cánh thiệp màu sắc như xưa. Bây giờ mùa đông về thời trang màu sắc đủ loại, tôi nhớ những cái áo len Mẹ đan cho năm cũ, nhớ con đường đến trường ,  những đôi má con gái đỏ bừng vì gió lạnh, những tà áo dài bay tung trong gió. Tôi nhớ những mùa đông năm cũ, nhớ rừng thông,  rừng lao xao quanh Phố nhỏ….
    Đã nữa thế kỷ rồi còn gì, đời người có mấy ai được hai lần nữa thế kỷ.

CHÌM TRONG LÀN NƯỚC

 Ngày 20…. Tháng 11…. năm 2014…. vậy mà tôi cũng quay trở lại nơi đây, một cách tình cờ thôi. Một ngày cuối tháng mười, khi những cơn mưa trên cao nguyên đã ngớt. Thời tiết Ban Mê chuyển mùa sang đông, mặt trời lên thật muộn và có những áng mây mù, gió mát lạnh nhè nhẹ lay động những khóm cây ven đường.

     Người  bạn già của tôi chợt nghĩ ra nên đi đâu đó thay đổi không khí một chút. Hai đứa áo mũ lên xe bon bon ra vùng ven Thành Phố, dừng chân lại bên hồ Ea Kao. Gần bốn mươi năm rồi tôi mới quay trở lại nơi này, thật ra nó cũng không xa nhà tôi lắm , chỉ mười mấy cây số nhưng có công việc gì đâu mà phải đến đây, cũng không là một thắng cảnh để du lịch  Mà tôi cũng có nhiều thời gian đâu để du lịch. Mấy chục năm việc này nối tiếp việc kia, năm này trôi theo năm khác. Cũng có lúc cùng đi chơi với gia đình, nhưng vừa đi chơi vừa chăm đám con cháu. Chẳng có tâm hồn đâu mà quan sát cảnh đẹp, vui lắm nhưng là vui với gia đình sum họp. Sài Gòn, Đà Lạt, Nha Trang, Tuy Hòa, Bến Tre, Cần Thơ….khá nhiều nơi tôi đến cùng với anh em con cháu. Nhưng chỉ mấy cây số ngay nhà tôi đây thôi thì mãi đến bây giờ tôi mới trở lại. Khi mái tóc giờ đã hai màu, đôi mắt ngày xưa giờ  hằn vết chân chim. Không biết buồn hay vui, nhưng chắc tôi phải là một người hạnh phúc. Hạnh phúc vì ta vẫn còn đây để quay về nhìn lại cảnh cũ, bên một người thân yêu. Có bao nhiêu người hoặc viễn du xa quá hoặc không còn trên thế gian này để trở lại đây một lần như ta.

     Ngồi trên bờ đập mắt tôi dõi nhìn trời nước bao la kỷ niệm cũ phút chốc quay về, như một cuốn phim dĩ vảng. Trí nhớ con người tạo hóa ban cho thật kỳ diệu, khi hồi tưởng lại dẫu bao nhiêu năm những hình ảnh hiện lên trong đầu thật rõ ràng. Không cần phải phục hồi, tăng độ sáng, chỉnh sửa gì cả…..

      …Ngày ấy tôi mười chín tuổi, mới được nhận vào làm ở một cơ quan, lúc đó người ta gọi là “ thoát ly “. Cơ quan điều động người đi lao động, và tôi nhanh chóng có tên trong danh sách " vì là lực lượng thanh niên cần phải đi đầu và cần phải phấn đấu ". Lần đầu tiên xa nhà, lần đầu tiên đi vào rừng núi, lần đầu tiên phải vác cuốc lao động, lần đầu tiên ở tập thể , và cái gì nhìn thấy trong mắt tôi đều là lần đầu tiên, cái con nhỏ vừa khờ khạo vừa ngốc nghếch….Tôi và mọi người cùng ở với dân làng  trong  một cái buôn người dân tộc, lâu quá rồi tôi không còn nhớ tên cái buôn đó là gì . Chỉ còn nhớ là buôn làng đẹp  lắm, bao quanh  là rừng trúc xanh mênh mông, có những khe nước nhỏ nước chảy ra trong vắt. Ban ngày chúng tôi vác cuốc ra đồng , đêm về ngủ trên nhà sàn, giữa nhà có một bếp lữa to cháy sáng cả đêm ấm áp. Buổi tối nhóm văn công đi lao động chung cùng thanh niên trai tráng trong buôn đốt lữa trại ca hát. Tự dưng lúc đó tôi nhớ ngay đến một quyển truyện Tuổi Hoa tím tôi đã đọc, tựa đề là “đất nghịch” . Truyện kể về một nhóm làm phim đến một vùng đất xa để quay phim. Đoàn người ở Thành Phố đã làm cái làng nhỏ nhộn nhịp hẳn lên. Chàng diễn viên chính trẻ đẹp trai trong đoàn và một cô gái trong làng đã phải lòng nhau, rồi cô ấy mất đi đột ngột. Truyện dài lắm, có nhiều tình tiết ly kỳ nhưng đoạn cuối là đoàn làm phim lên đường quay về phố thị . Chàng diễn viên ra đi để lại mãi nơi ấy một mối tình buồn , và để lại nổi nhớ thương cho người ở lại cái làng xa xôi nhỏ bé ấy. Lúc đó tôi chợt nghĩ,  khi nhóm lao động về rồi ở đây sẽ trở lại như xưa, buôn làng nhỏ lại buồn hiu hắt. Các bạn trong cơ quan nói con nhỏ này đọc sách nhiều quá rồi tưởng tượng, tụi mình đâu có dễ thương đến như thế.

       Những ngày chúng tôi ở đó cũng khuấy động cả buôn làng yên lành như vậy. Tuổi trẻ mà, thanh  niên phố phường và thanh niên trong buôn làng thoáng chốc đã quen nhau,  cùng ca hát, cùng ra đồng.  Chỉ không biết có mối tình nào chớm nở bên trời mây bao la không.  Mỗi ngày buổi sáng mới ba giờ  cả đoàn lao động đã phải dậy .Trời ở đây sáng mù sương, đi cách nhau một khoảng là không thấy nhau, chỉ nghe tiếng ơi ới gọi nhau trong sương mù. Từ chổ ở ra cánh đồng xa lắm, đi mãi tới gần sáng mới tới. Cánh  đồng nằm ở gần dòng sông có một chiếc cầu gổ bắc ngang, thỉnh thoảng tranh thủ giờ nghĩ chúng tôi lên cầu ngồi chơi . Dòng sông đẹp và nhiều cá  lắm , có lẻ vì sau chiến tranh vùng đất còn hoang sơ và ít người sinh sống. Ở những con rảnh nhỏ mấy con cá thỉnh thoảng lại búng người bay lên bờ. Người dân bắt được những con cá to đến nổi phải xỏ cây hai người đàn ông khiêng trên vai ra chợ.  

    Công việc của chúng tôi lúc đó là khiêng đất đắp đập thủy lợi. Những ngày lao động ấy tôi bị phê bình và xếp hạng yếu kém. Khổ thân tôi, vừa gầy nhom chỉ nhỉnh hơn ba mươi ký, không biết lao động lại nhớ nhà da diết. Mấy anh lớn trong cơ quan phải làm giúp phần việc của tôi , phải tranh thủ để phần cơm cho tôi… Ơi cái con bé ngốc nghếch, chậm chạp, và bướng bỉnh không ai bằng.  Ba tháng lao động đối với tôi rất dài nhưng cũng qua. Tôi trở về cơ quan và làm đơn xin nghĩ việc luôn. Ba tôi muốn đưa gia đình hồi hương về Bến Tre, nơi ông sinh ra và lớn lên. Thủ trưởng cơ quan nói gì tôi cũng nghĩ . Ông ấy bảo tiếc cho tôi mới làm có một năm, lại là thanh niên còn trong tuổi phải  lao động và phấn đấu. Tôi im lặng rời khỏi bạn bè cơ quan , im lặng rời khỏi Ban Mê, về sống với bà nội ở Sài Gòn và đi học. Có lẻ lúc đó cái tôi có thể làm tốt nhất là đi học lại.

      Sau đó có trắc trở nơi chổ ở mới , và còn nặng nợ với miền đất đỏ, ba tôi  quyết định ở  lại Ban Mê . Mấy năm sau nữa tôi  trở về mới biết nhóm bạn cùng cơ quan cũ, người thì chuyển chổ làm khác, người  ra nước ngoài sinh sống, người đã mất khi tuổi đời còn trẻ quá.  .Ngày rời Ban Mê tôi không chào hỏi ai và cũng không biết mình ra đi như vậy đã làm đau lòng người khác.Tôi cũng không biết là mãi mãi tôi không gặp anh nữa, lời xin lỗi muộn màng của tôi đành gởi vào hư vô.....Đã nói là tôi vốn ngốc nghếch mà....

     Gần bốn mươi năm dâu bể,  hôm nay tôi trở lại nơi xưa  ngồi bên bờ hồ mênh mông, soi bóng mình dưới dòng nước, khi thời gian đã qua đi rất xa. Bây giờ cái đập  đã được hoàn thành từ lâu, xây dựng kiên cố,  khu vực dân cư chung quanh người ở đông đúc . Cái Buôn nhỏ xinh xắn ngày xưa , dòng sông đầy cá và chiếc cầu gỗ bắc ngang, khi nước dâng lên  đã mãi nằm dưới lòng hồ Ea Kao, như kỷ niệm ngày xưa cũng chìm trong làn nước Tôi không có dự định quay lại đây , vì tôi tưởng tôi đã quên hết rồi. Tôi tưởng như một đoạn đời mình đã chết hẳn, đã mãi mãi chìm xuống lòng hồ sâu thẵm , trong làn nước giá lạnh, tự một hôm nào....