NHỚ TRƯỜNG

   Bên họ  nội của tôi dương thịnh âm suy.Ông bà nội có chín người con, bảy người là nam ,chỉ có hai cô gái. Sau này cô bác lớn lên lấy chồng lấy vợ cũng sanh toàn là nam, con gái hiếm hoi lắm. Không biết có phải  vì ông trời lúc nào cũng có luật bù trừ không? Thời ấy chiến chinh quá, con trai lớn lên phải ra chiến trận rồi chết trẻ nên ông trời cho sanh nhiều con trai để bù vào.
   Ông nội của tôi thích có cháu gái lắm. Lúc mẹ tôi ( là cô dâu thứ năm ) mang bầu.Ông bảo với mẹ tôi : con sanh cho ba mẹ một đứa cháu gái nhé, nhà mình cháu trai nhiều rồi. Thời ấy làm gì có siêu âm, mẹ  tôi vâng dạ mà cũng không biết mình sẽ sinh con trai hay con gái đây... Rồi ngày mẹ sinh tôi ra cũng là ngày ông nội mất, trước đó mấy tháng chú Bảy của tôi cũng mất. Năm đó ba tôi có con gái đầu lòng, nhưng chịu hai cái tang , tang cha và tang em. Sau này bà nội hay nói, vì tôi khắc tuổi ông nội và chú Bảy nên tôi sinh ra thì hai người đó ra đi. Cũng có khi bà ngậm ngùi : ông không kịp nhìn thấy đứa cháu mà ông mong ước lớn lên.
   Lúc còn bé tôi" thân"với bà nội lắm. Điều đó cũng dễ hiểu thôi vì bà nội tôi có tới mấy chục đứa cháu, mà mấy anh toàn là đực rựa có ai mà chịu khó ngồi nghe bà thủ thỉ như tôi.Mà cũng chả gì phải chịu khó cả, tôi thích lẫn quẫn bên bà để nghe bà kể chuyện đời xưa. Bà có một kho chuyện đời xưa hay lắm, chỉ phiền một nỗi là kể rồi bà lại tưởng mình chưa kể, nên cứ kể đi kể lại đến nỗi tôi thuộc luôn Bà có một cái giỏ bằng mây, trong đó gồm trầu, cau, vôi, ống nhổ trầu, khăn tay, sách kinh, xâu chuổi. Nói chung là những vật bất ly thân với bà, đi đâu bà cũng xách theo.
   Có lần tôi xếp cái giỏ lại cho nội.Tôi thấy nội xếp ngay ngắn ở dưới đáy giỏ một chiếc khăn lụa trắng đã ngã màu thời gan. Tò mò tôi giở ra xem, đó là một bài thơ được thêu tay rất đẹp.Vuông lụa được viền tỉ mĩ màu đỏ, phía trên có thêu một cành mai đang trỗ hoa vàng rực rỡ, có đôi chim đang quấn quít bên nhau. Tựa đề bài thơ là " Nhớ Trường " , phía dưới có dòng chữ thêu, Thơ : Lê Vẻ, Người thêu : Hồng Anh.  Thấy tôi lẫm nhẫm đánh vần từng chữ, bà cầm lấy để nội đọc cho con nghe. Rồi bà kể: "bài thơ này là của chú Bảy con làm khi nằm trên giường bệnh ,còn người thêu bài thơ là người yêu của chú. Sau ngày chú chết ,biết nội đau buồn vì thương nhớ con, cô đem kỷ vật yêu quý nhất của mình đem tặng cho nội. Cô còn thường xuyên lui tới chăm sóc bà nội, mãi lâu sau cô mới đi lấy chồng".
    Qua lời kể của Nội tôi biết chú Bảy là người con được nội yêu quý nhất trong gia đình.. Vừa đẹp trai, vừa học giỏi, lại hiếu để , hòa thuận với anh em.Chú ra đi đối với cả gia đình là một mất mát không gì bù đắp được. Nội  nói chú  có đôi bàn tay rất đẹp, chú đàn giỏi, vẽ đẹp, hát hay. Tôi cũng có đọc ở đâu đó người ta viết rằng, những người đàn ông có đôi tay đẹp thường tài hoa nhưng yễu  mệnh...
     Chú Bảy tôi  học ở trường Petrus Ký,  Sài Gòn ( bây giờ là trường chuyên Lê Hồng Phong, thành phố Hố Chí Minh). Những năm tháng ấy học sinh hay tham gia phong trào kháng Pháp. Năm cuối cấp Trung Học, trong đám tang trò Ơn (Trần Văn Ơn ), chú bị mật thám bắt và bị giam 6 tháng, khi ra tù chú lâm bệnh nặng.Thời gian còn lại của cuộc đời  chú chỉ nằm trên giường bệnh rồi  ra đi. Chú mất năm 21 tuổi, sau mấy năm chống chọi với căn bệnh lao phổi. Đám tang chú có rất đông học sinh trường Petrus Ký đến tiễn đưa, nhiều nữ sinh khóc nức nỡ. Tôi nghĩ người đau buồn nhất chắc vẫn là cô Hồng Anh.Có lẽ thời ấy người ta yêu nhau mơ mộng hơn,  đẹp hơn và trọng tình nghĩa hơn... Rất lâu sau cô mới lên xe hoa và có đến xin phép nội, như một lời từ biệt...
    Từ đó mỗi lúc buồn nội lại lấy bài thơ ra đọc, xong rồi gấp lại xếp ngay ngắn cất trong giỏ trầu., đi đâu bà cũng đem theo. Nội nghiện ăn trầu như người ta nghiện thuốc lá. Ngày bà theo chú Út xuất cảnh ra nước ngoài. Cả nhà phải cam kết là qua Mỹ cũng có trầu cau, bà  mới chịu đi. Bà  nội già rồi, đi xa làm gì ,nhưng bà  là người được cô tôi bảo lảnh chính thức, bà đi thì đám con cháu mới được đi.
    Trên bước đường tha phương, nội mất đi, không biết chiếc khăn thêu thất lạc lúc nào. Cô Ba tôi là người  chính thức nuôi dưỡng nội cũng mất rồi , không còn ai để mà hỏi. Tôi nghĩ chắc cô đã chôn cái bài thơ kỷ niệm ấy theo nội  ngày bà nằm xuống. Đó là kỷ vật quí giá nhất của nội, về một người con mà nội yêu quí ,về một nỗi đau mà thời gian cũng không làm cho nội nguôi ngoai.
   Ngày tháng cứ qua đi, một năm là đã dài lắm mà mấy chục năm đã qua rồi. Nhưng tôi lại thấy sao mà nhanh quá, cái con nhỏ lẫm nhẫm đánh vần bài thơ ấy giờ cũng đã hai màu tóc.Càng lớn tuổi tôi càng nhớ nhiều về kỷ niệm. Tôi thích hồi tưởng và ghi lại những kỷ niệm của mình, về quảng thời ấu thơ ,về những ngày đi học, về những ngôi trường mà tôi đã học từ bé cho đến  lớn lên.
    Một ngày tôi chợt nhớ  bài thơ  của chú Bảy mà tôi đã đọc khi còn nhỏ. Không hiểu sao bài thơ " nhớ trường"  ấy nó hiện lên trong tôi từng chữ một. Thật kỳ lạ vì tôi nhớ được mà chẳng cần phải ghi nhớ gì hết, trong ngần ấy năm trời..Cứ thể như bài thơ ấy đã đi vào ký ức của tôi và nằm im đó, giống như nó được xếp vào cái ngăn kéo, chỉ chờ một ngày tôi mở ra.Chắc không phải là như Nội nói, vì chú và tôi kỵ tuổi nên tôi sinh ra mà chú mất.
     Có  lần Bà nội buột miệng khen: cái con này nó" sáng", giống chú Bảy nó. Người già hồi xưa rất kiệm lời khen, sợ con nít khen nó hư.Nhưng nhiều lúc đi đâu gặp người quen tôi nghe bà nói : trong đám cháu có con thằng Năm, nó giống chú Bảy nó, "sáng" lắm. Lúc nhỏ tôi chẳng biết "sáng "là gì, nên cứ nhe răng cười. Lớn lên, tôi thấy mình cũng chẳng " sáng " gì. Trong mấy chục đứa cháu của Nội có nhiều anh chị em, thành đạt và giàu có. Còn tôi chỉ lảng nhảng ,làng nhàng, nhưng tôi thích Bà Nội nói tôi giống chú Bảy. Tôi nghĩ chú cháu tôi dù lớn lên trong hai thế hệ  nhưng vẫn có sự đồng cảm...
    Tôi như cảm nhận được nỗi buồn của chú, tôi hình dung  chú đang bệnh, nằm ở trong một căn phòng nhỏ. Căn phòng màu trắng  có cửa sổ trông  ra xa  xa là ngôi trường cũ.  Chú lặng nghe tiếng trống trường vang lên báo  giờ tan học. Đứng ở ô cửa sổ chú nhìn  thấy các bạn kéo nhau ra về. Chú  nhớ bạn bè, nhớ sách vỡ, nhớ những ngày thi căng thẳng, nhớ khi vui vì đạt điểm cao, nhớ lúc buồn" thi không ăn ớt thế mà cay ". Những ước mơ công thành danh toại  với chú giờ chỉ là  ảo mộng ...
    Rồi tôi òa khóc khi nghĩ đến cảnh cô Hồng Anh ngồi thêu bài thơ cuối cùng,  bên người yêu  thoi thóp trên giường bệnh. Và ngày mai sẽ mãi mãi không còn thấy nhau nữa, khi đôi lứa yêu nhau nồng thắm mà âm dương làm cách biệt đôi đường.
    Không biết bây giờ cô còn sống hay đã mất, cô có còn nhớ bài thơ ngày cũ không? Bài thơ mà qua nét thêu của cô đã đi vào trái tim của con bé năm xưa. Giờ tôi muốn ghi lại vì sau này tôi sợ mình sẽ quên, tới một tuổi nào rồi người ta cũng quên, quên mãi mãi. Để bài thơ này sẽ còn ở lại như lưu một chút tâm tình của người bạc mệnh , giữa thời non nước chiến chinh....
                                                            NHỚ  TRƯỜNG

Nhớ mái trường xưa trống điểm thùng

Nhớ thầy nhớ bạn nhớ hiếu trung

Nhớ những phút thi hồi vinh nhục
Nhớ lúc phân ly gót ngại ngùng

Duyên may gặp chốn sôi kinh sách
Phận bạc đành cam bước tiến ngừng

Dừng gót kêu lên, bạn ơi bạn

Ngước mắt trông xa, trường hỡi trường

                                                                             THƠ LÊ VẺ