GIỌT SƯƠNG TAN

    Ngày xưa, mình và nhỏ bạn thân hay chơi trò giải thích những cái tên của mình và các bạn, ví dụ như Thúy Liễu là con suối nhỏ giữa rừng sâu, Thu Nguyệt là ánh trăng mùa thu, Thanh Sương là giọt sương trong  xanh , còn mình tự giải thích tên mình Bạch Yến là bửa tiệc trắng, cũng ví von thôi không chính xác lắm,  nhưng hai đứa mình  mình thích thú vì thi vị hóa những cái tên.
     Giọt sương trong xanh… lúc đó mình nghĩ tên của  Thanh Sương dễ thương  nhất, còn bây giờ mình nghĩ  cái tên đó thật thích hợp với Sương. Sao bạn lúc nào cũng mỏng mảnh và lảng đảng như một  giọt sương sớm. Bạn cứ gầy như một nhánh lúa, nước da trắng xanh xao mái tóc đen dài  suông  mượt xỏa xuống  vai  và đôi mắt buồn như có nước. Bao trùm lên khuôn mặt  và đôi mắt ấy là một nụ cười hiền, thật hiền, mình chưa thấy ai có được nụ cười hiền  như vậy. Như nó tỏa ra từ một tâm hồn lành và sáng , như khi bạn cười không ai có thể giận bạn được.
    Ngày mình mới vào lớp sáu trường Công, cũng trải qua một kỳ thi khá gay go.  Lớp mình chỉ toàn nữ, trong số nữ sinh đậu  đa phần các bạn từ trường Nữ Tiểu Học của thị xã BMT , một trường nổi tiếng giỏi.  Chỉ có một số ít ở các trường khác, như nhóm  nữ từ trường công giáo Vinh Sơn  (trong đó có mình), một nhóm nữ ở trường Tiểu Học cộng đồng ở ven phố.  Bọn mình nghe tên Thanh Sương là  nể mặt lắm - học sinh được phần thưởng danh dự trường Nữ Tiểu Học mà.-  Học giỏi  thì hay kiêu và khó chơi lắm, nên bạn bè cũng ngại gần.

        Cuối năm lớp 9,  Trường chia ban,  Sương và mình cùng vào Ban A,  lớp 10a1. Lúc này trường phân ban lớp nào cũng có nam có nữ.Tụi mình chấm dứt bốn năm học cấp 2 toàn nữ. Lớp 10a1 các bạn nam đông hơn,  nữ chỉ mười mấy đứa nên nhanh chóng thân nhau.  Giờ mình mới nhận ra rằng, Thanh sương có học giỏi nhưng không khó chơi như mình nghĩ, trái lại hắn rất hiền, dễ tính ,hay cười và chẳng thấy hắn giận ai bao giờ. Lúc đó mình nghịch ngợm cặp đôi hắn với anh chàng tên  Minh ở lớp bên cạnh, hắn cũng cười cười không phản đối. Còn anh chàng Minh thì ngây thơ không hề biết mình “ được “cặp đôi. Có một điều trùng hợp là ngày Sương mất Minh là bạn nam duy nhất đã đến tiễn đưa Sương. Hai người chỉ ở cách nhau có vài chục cây số nhưng mấy chục năm không biết nhau, không gặp nhau. Minh cũng ba mươi mấy năm mới gặp lại bạn bè, có Minh rồi thì Sương ra đi, cuộc đời là như vậy, hợp tan, tan hợp.

        Trong ba năm cấp 3, năm lớp 11 là vui nhất vì chưa bị áp lực của thi cử, lại qua đi thời gian lạ lẫm nhau khi mới vào lớp 10. Chương trình Quốc Văn  cũng hay lắm, tụi mình được học Bà Huyện Thanh Quan, Nguyễn Công Trứ, Chinh Phụ Ngâm, Cung Oán Ngâm Khúc. Thầy Quốc Văn phân nhóm rồi cho thuyết trình - một nhóm 4 đứa, về nhà tự soạn bài, chọn một đứa thuyết trình, các tên còn lại trả lời những câu hỏi của cả lớp, cuối giờ thầy tổng kết. Những giờ thuyết trình đó vui và sôi nổi lắm . Nhóm mình thường tập trung ở nhà Sương để viết bài thuyết trình, vì anh của Sương đã học trước có thể lấy bài cũ cùa thầy… copy một chút. Vừa soạn bài vừa đùa nghịch ầm ĩ, may là ba mẹ của Sương dễ tính và vui vẻ.

    Qua năm học 12 có rất nhiều biến động, mỗi người cũng bị cuốn theo vòng xoáy của lịch sử. Dù không khó lắm để vượt qua kỳ thi tốt nghiệp đầu tiên sau 75, nhưng chỉ một số rất ít vào đại học, một số nữa đi làm ở các cơ quan Nhà Nước … mỗi người một ngã đời. Từ đó mình không gặp lại Sương, chỉ nghe là bạn không khỏe lắm. Gia đình bạn rời khỏi Ban mê thuột và Sương lập gia đình. Những năm tháng ấy sao mà buồn, bao nhiêu dâu bể, bao nhiêu đổi thay, đến nỗi trong ký ức của  mình không còn muốn nhớ gì hết … Chỉ xin tan vào quên lãng…

      Mình chỉ muốn nhớ lúc chúng ta tìm gặp lại nhau. Năm 94 hay 95 gì đó mình mới gặp lại Sương , bạn từ Ninh Hòa lên và đi tìm mình. Lúc đó nhóm con gái đã liên lạc một số ít bạn bè. Ngày đám cưới một bạn trong lớp tên Tuyền, các bạn cũ tham dự thật đông. Ý kiến gặp nhau định kỳ hằng năm bắt đầu từ đó, mới đầu chỉ là một nhóm , sau đông dần . Sương thì có năm về dự năm không, bạn bận rộn,  bạn làm sui gia , bạn lên bà nội. Tụi mình cũng biết cuộc sống của bạn không được bằng phẳng lắm.

     Lần cuối mình gặp Sương là ở quầy thuốc tây của một đứa bạn . Lúc đó tụi mình  rủ nhau đi ăn tối, bốn đứa mà uống hết có hai chai bia nhỏ. Sương rất vui, hắn kể chuyện ngày đầu tiên gặp sui gia , thấy ông bà sui hơi già, hắn bối rối và gọi bác xưng con làm cả nhóm cười vang, hắn còn đem hình hai đứa cháu nội ra khoe. Mình đã nghĩ rằng một đoạn kết có hậu. Ba đứa mình  rủ nhau dịp nào đó đi  Ninh Hòa thăm Sương , nhưng mãi mãi chỉ là dự định…

          Có ai muốn thăm nhau thì đi ngay đi nhé vì mai này biết có còn  được gặp lại không.

   ….  Giọt sương đã tan rồi, thành làn khói nhẹ bay lên cao. Khi nhìn lên bầu trời xanh ngát, mình nghĩ bạn đang bay trên đó với đôi cánh mỏng mảnh , bạn nhìn xuống dương trần mỉm miệng cười, vẫn nụ cười rất hiền ấy . Bây giờ có lẽ bạn bình an và thanh thản nhất. Đáng ra mình nên mừng cho bạn mới phải, nhưng sao mình lại khóc ,

             "…Người đi qua đời tôi, không nhớ gì sao Người....." 

NHỮNG NGÔI TRƯỜNG XƯA Ở BAN MÊ

      Ngày tôi còn nhỏ, công việc của ba tôi khiến ông phải thường xuyên di chuyển nhiều nơi. Nha Trang, Pleiku, Kontum, Sài Gòn và Ban Mê Thuột, đi đâu ông cũng kéo theo cả bầu đoàn  thê tử.Việc học của chị em tôi cũng vất vả lắm mới theo kịp các bạn, năm lớp nhì (lớp 4)  tôi  học đến ba trường. Đến năm 1968, từ lớp nhất  (lớp 5) trường Vinh Sơn tôi đậu vào đệ thất  (lớp 6)  trường công. Thấy con đã vào Trung học, hơn nữa quân số chị em tôi lúc đó đông quá đến bảy đứa. Ông đành để gia đình ở lại Ban Mê Thuột, một mình đến nơi làm việc.
      Từ đó tôi không phải dời chuyển trường nữa, và được vào học ngôi trường Trung học có thể nói là lớn nhất Ban Mê thời đó- Trường Tổng Hợp BMT- Trường cũng có một bề dày lịch sử lâu đời và Hội Cựu Học Sinh cũng hoạt động từ lúc đó. Cứ mỗi Hội Xuân các anh chị đều có cử người về dự , còn tổ chức những buổi nói chuyện và hướng nghiệp cho lớp đàn em. Có lẻ các thầy cô của chúng tôi  học Đại Học Sài Gòn đều ở nhóm cựu học sinh kỳ cựu này. Không biết các anh chị ấy giờ phiêu bạt phương trời nào, nhưng cũng đã lưu những bước chân ở ngôi trường Tổng Hợp năm xưa, cũng là tiền thân cho nhóm Cựu học sinh của chúng tôi  bây giờ … và còn tiếp tục nữa ...
     Dân Ban Mê  Thuột vốn là dân tứ xứ, nhưng cũng hiếu học và biết đùm bọc nhau. Thị xã hồi xưa bé tí nhưng cứ một Ngôi Chùa, một Nhà Thờ xứ là có một ngôi trường nho nhỏ vài ba lớp tiểu học, học phí thì tùy theo khả năng, ai nghèo quá thì miễn còn cho thêm sách vở quần áo. Đó là chưa kể đến những lớp học tư thục, thường là do những ông giáo già về hưu mở dạy nhưng thường là cấp tiểu học thôi. Gần nhà tôi có  trường tư thục Sông Hồng, tư thục này chắc nhiều học sinh thời ấy biết vì về sau, buổi tối các thầy trường Trung Học Tổng Hợp mở lớp đêm ở đây,  và có khá đông các bạn đến học.

       Trường tiểu học nổi tiếng nhất thị xã lúc đó có lẽ là trường Tiểu Học  Nguyễn Công Trứ. Trường nằm ở ngả tư Phan Bội Châu và Tôn Thất Thuyết (bây giờ là Lê Hồng Phong ). Giữa sân trường có một cây đa cổ thụ cao ngất, phía sau trường là Đình Lạc Giao.Trường chia ra hai buổi học, sáng là các nam sinh học,  chiều đến các nữ sinh học và gọi tên riêng là Nữ Tiểu Học (hồi xưa nam nữ không có học chung ) . Đa số các bạn vào Tổng Hợp đều đi từ trường này, là nơi xuất thân của các bạn có tiếng học giỏi, Thu Hiệp, Thanh Sương, Quế Phượng. Một số đến từ Trường nữ Vinh Sơn, một số  nữa đến từ trường Tiểu học Cộng Đồng Hưng Đạo, như các bạn Nguyễn Viết Kình, L,ê văn Nghi, Nguyễn văn Hùng, Ngô thị Bình, Sâm, Vương thị Tiến . Tôi vẫn còn nhớ một vài trường cũ nữa, đơn giản là vì gần nhà , như trường Tiểu Học Quân đội Lam Sơn. Trường nằm trên một khu đất rộng nhưng chỉ xây cất nhẹ bằng gỗ, nền xi măng cao hơn mặt đất cả mét, đi lên bằng ba bực cấp. Tôi  có học ở đây được ba tháng, sau chuyển qua trường Vinh Sơn. Bây giờ  cũng trên khu đất này đã xây cất lại rất lớn là trường tiểu học Lê Thị Hồng Gấm. Gần đó qua một ngã tư là Trường Trung Học Bán Công, thầy Lê Thanh Nhàn là hiệu trưởng của trường này. Bây giờ  được đổi tên là Trường trung học cơ sở Phạm Hồng Thái. Sát bên  trường Bán Công là trường Tiểu học La San Lam Sơn. Những ngôi trường ở đây đều có chữ Lam Sơn vì khu dân cư này gọi là khu Lam Sơn. Tôi  có đứa em trai học ở đây, mỗi sáng tôi có nhiệm vụ dắt nó đến trường La San rồi mới qua trường Vinh Sơn học (Vì hắn là con trai không được nhận vào trường nữ Vinh Sơn). Sau này ba tôi xin cho nó qua học ở Tiểu học Thánh Tâm, sát bên Vinh Sơn để chị em tiện đường đi học. Hai trường này đều nằm trên đường Phan Chu Trinh , gần Nhà Thờ Lớn. Dẫu sao, thời ấy những trường đó có chút tiếng tăm và ở quanh phố, vì còn bé, tôi cũng chỉ biết loanh quoanh như thế.
       Lên Trung học rồi tôi giao phó chuyện dắt em đi học cho nhỏ em kế, còn mình chuyển qua đi đường Quang Trung cho nó…sang. Sáng sáng tôi và mấy nhỏ bạn đi ngang góc đường Lý Thường Kiệt và Quang Trung thấy các bạn học sinh trường La San Đồi đứng đón xe trường. Trường La San nằm riêng rẽ trên một ngọn đồi cao và khá xa phố nên có xe buýt chở học sinh đến trường ( bây giờ trường này là trường Cao Đẳng Sư Phạm Ban Mê Thuột). Đi bộ một đoạn nữa đến ngã tư Quang Trung - Hai Bà Trưng là nơi đón xe của các bạn Trung học Nông Lâm Súc Học sinh trường này có đồng phục là áo sơ mi nâu. Lớp tôi cũng có bạn tên là Lý thị Cao Nguyên năm lớp 8 chuyển qua học Nông Lâm Súc
  Có lần cả lớp làm một bản lý lịch có câu hỏi sau này các em dự định học ngành gì, nhỏ bạn khều tôi nói :’ tao tội cho mấy đứa Nông Lâm Súc quá”, Tôi  hỏi sao vậy hắn lại nói :" thì tụi mình có nhiều chọn lựa còn học Nông Lâm Súc thì sau này lên Đại học Nông Lâm Súc chớ đi đâu nữa”. Ý nghĩ của hắn cũng tức cười, nhưng cái cách học hướng nghiệp ngay từ lớp nhỏ này tôi nghĩ cũng rất hay. Ngoài trường này, còn một trường hướng nghiệp nữa là trường Trung Học Kỹ Thuật, học sinh trường này mặc đồng phục áo quần màu xanh công nhân.. Tuy trường nam sinh nhưng lại được xây cất rất đẹp, hai tầng và có những ô cửa sổ tò vò nhỏ nhỏ. Có một lần đội tuyển bóng chuyền trường Tổng Hợp qua thi đấu với Đội bóng trường Kỹ Thuật, Thầy hướng dẫn tên là Hoàng Trọng (thầy vừa phụ trách luôn khối thể thao của trường),  huy động cả lớp tôi đi cổ vũ . Đây là lần đầu vào trường này. Vừa qua khỏi cổng chúng tôi  nghe tiếng hò reo của các nam sinh trường kỷ thuật, và các cánh tay từ những ô cửa sổ thò ra vẫy vẫy, làm cả nhóm áo dài cũng hơi khớp. Cả đám  nói với nhau ,  trường đẹp vầy giá mà để nữ sinh học thì hay hơn. Bây giờ trường có tên mới là Cao Đẳng nghề Daklak.
   Một trường  nghè khác thuộc nghành y , dó là Trường Tá Viên Điều dưỡng, đào tạo y tá . Trường nằm sát bên trường trung Học Kỷ Thuật, lớp tôi có bạn Huỳnh thị An, năm lớp 11 bạn chuyển vào học ở trường này. Hiện nay đã đổi tên mới là trường Cao Đẳng Y tế Buôn Ma thuột..
    Nhưng Kỹ Thuật, Nông Lâm Súc, hay Tổng Hợp đều là trường công, lúc đó còn có các Trung Học tư thục như Trường Hưng Đức, Trường Bồ Đề. Những năm mới họp lớp các bạn Hưng Đức và Bồ Đề có đến họp chung với cấp lớp mình, vài năm sau các bạn tách ra riêng. Cũng không sao, Từ xưa Tổng Hợp vẫn là cánh chim đầu đàn, là ngôi nhà chung cho các bạn cựu học sinh Ban Mê mà.
      Cao hơn cấp Trung Học có hai trường Sư Phạm bổ túc và Trường Sư Phạm Cao Nguyên. Tôi  biết hai trường này nhiều vì ba  bạn  Trung Hưng học cùng lớp tôi làm Hiệu Trưởng ở đây. Sau này ba bạn Trung Hưng chuyển đi , ba bạn Thúy Ngọc chuyển đến thay và Ngọc cũng vào học chung lớp . Học ở đây thì mấy anh chị được gọi là Giáo Sinh và khi ra trường dạy cấp 1. Nhà Ngọc ở ngay trong trường Sư Phạm Bổ túc, trước mặt nhà là phi trường L19 cũ. Có giờ nghĩ tụi mình kéo nhau về nhà Ngọc chơi hoặc học bài. Sáng đi học đi ngang rủ Ngọc cùng đi, khổ nhất là đi lối này tụi tôi  phải qua trường  Nữ tiểu học Bà Triệu rồi mới đến Trường Tổng Hợp. Ngày thường thì không sao chứ sáng thứ hai, lỡ mà dậy hơi trễ. Cứ đến trường Bà Triệu thì còi hụ đến giờ chào cờ, trong trường các em học sinh chào cờ, phía ngoài đường mọi người đều đứng lại, mấy đứa tôi  cũng không dám đi tiếp dù chỉ băng qua phía bên kia đường là tới Trường. Chào cờ xong, chạy bay qua trường thì ông cai  từ từ đóng cổng, vừa khóc vừa năn nỉ  bác mới mở cửa cho vào. Vậy mà cũng cứ trễ hoài, đúng là  lề mề.
     Trường Sư Phạm bổ túc giờ là trường Sư Phạm Mẫu giáo, Trường Sư Phạm Cao Nguyên bây giờ là trường Đại học Tây Nguyên. Đây là những ngôi trường lớn, có tiếng trong khu vực Tây nguyên. Nhớ lại những ngôi trường cũ kỹ nhỏ bé ngày xưa. Nhưng đó cũng là nền tảng giáo dục miền núi đầu tiên, để lớp trẻ nối tiếp nhau học hành. Đến trường là nguyện vọng chung của bao lớp người. Từ những ngôi trường này, các thế hệ học sinh lớn lên, vào đời, phục vụ và mơ ước xây dựng một cao nguyên tràn sức sống cho tương lai.

                               Ghi Chú: cấp tiểu học trước kia gồm lớp Năm, lớp Tư, lớp Ba ,lớp Nhì, lớp Nhất, tương đương bây giờ là lớp 1, lớp 2, lớp 3, lớp 4 , lớp 5
                                Những nhân vật trong bài đều là bạn cùng cấp lớp niên khóa 1968-1975

 Trường trung Học Ban Mê Thuột, sau đổi là trung học tổng hợp BMT

 

 Trường la san Đồi 

 

Văn phòng và phòng giáo Viên của Trường Tổng Hợp BMT

 Xếp hàng vào lớp trước giờ học

TRỜI THANH BÌNH

  Những con đường ở West Palm Beach , bang Florida rộng thênh thang, xa ngút mắt với hai hàng cây tưởng như dài đến tận chân trời. Ven đường là những bờ cỏ xanh mướt mịn màng. Sâu phía trong , sau đám cây cao , sau hồ nước trong xanh thấp thoáng những ngôi nhà cũ kỷ mái đỏ . Trên cao những đám mây trắng trôi bồng bềnh soi bóng xuống mặt hồ yên tỉnh, khung cảnh thật thanh bình.
  Tôi đến đây một ngày tháng bảy, gia đình tôi định cư ở đây. Những người Việt tha phương đến một vùng trời xa xôi và xin chọn nơi này làm quê hương. Mẹ tôi thích nơi này, một thị trấn nhỏ ven biển. Mùa hè nắng chói chang và nóng ba mươi mấy độ.Mùa đông mát dịu không lạnh lắm, quanh năm cây cối xanh tươi.
   Dưới ánh nắng hè tôi thấy những người công nhân làm việc cật lực, họ xén những bãi cỏ dọc theo đường bằng máy, thu dọn những tàn cây cọ khô, trồng mới những cây hoa ven lề. Để có một thàng phố sạch đẹp người ta phải dọn dẹp liên tục, bền bỉ. Hệ thống tưới nước thì tự động đến giờ  phun và xoay tròn trên trảng cỏ, đến cây cối cũng tắm mát dễ chịu.
   Con người cũng dễ thương, họ hay nhường bước cho mình, tánh tôi hay vội và hấp tấp, đôi khi ngượng ngùng thầm vì cứ phải được nhường. Đến trước một cánh cửa siêu thị hay shop, người đi trước giữ cánh cửa đợi mình đi qua rồi mới vào.Ở những cửa hàng , tiệm ăn đông họ kiên nhẫn xếp hàng, không thấy cải cọ, chen lấn và nhất là không thấy xô xát, tôi sợ điều này lắm lắm.
   Mỗi khu dân cư bao quanh một cái hồ nước lớn, Florida là xứ xở của đầm hồ mà , đi vài đoạn đường là một cái hồ. Những loài chim trời sống quanh hồ thong dong tự tại ,chúng dạn dỉ không sợ người vì chẳng ai bắt, ai phá.Tôi cũng ít thấy người trên đường, khung cảnh thật vắng vẻ, chỉ những chiếc xe hơi chạy vụt qua.Khi thấy nguời muốn sang đường họ dừng lại thật xa và khoát tay cho mình đi qua rồi mới chạy tiếp.
   Cảnh quan yên tỉnh, sạch sẻ và buồn, nếu không có gia đình thì chắc não nuột lắm.Với những người trẻ ham vui, thích không khí xô bồ , xô bộn thì chắc không chịu nổi. Giờ này ở nhà quán xá tưng bừng, cà phê, bia rượu thoải mái. muốn ăn gì thì dọc đường có đủ bún, bánh, ốc, gỏi....Ở đây Phố xa lắc , chạy xe hơi cả tiếng đồng hồ. Nhà cửa, hàng xóm thì đóng im ỉm , một khu dân cư rộng lớn chỉ thỉnh thoảng mới thấy lác đác bóng người. Nhiều người mới qua chịu không nổi cứ muốn về,

   Ôi Mỹ gì mà buồn quá!