Ngày tôi còn nhỏ ,
công việc của ba tôi đặc thù là di chuyển … và di chuyển….Chúng tôi phải thường
xuyên dời nhà. Vì không ở đâu lâu nên gia đình tôi thường là ở nhà thuê. Con
nít mà, sống ở một ngôi nhà thời gian lưu luyến tình cảm, khi rời đi tôi cũng
buồn lắm . Nhưng rồi quen dần và thích nghi với cuộc sống, chị em tôi nhanh chóng hòa nhập với nơi ở mới, bạn
mới , lớp mới, trường mới….
Năm 1975 cũng như
nhiều người khác , ba tôi muốn hồi hương về miền Nam, nơi ông sinh ra và lớn lên. Ông
về Long An mua một vườn thơm đang phát triễn xanh tốt. Nhưng rồi năm ấy lũ lên ngập
trắng vườn. Mùa thu hoạch mà không lối vào ra phải đi bằng ghe. Dù là người con
miền sông nước nhưng ông cũng ngán ngẩm nhìn trời nước mênh mông, lại sống ở
rừng núi cao nguyên đã quen rồi .Ông quyết định dắt dìu con cái trở lại Ban Mê Thuột.
Nghĩ mình còn nặng nợ với đất đỏ, ba mẹ tôi
mua nhà và xin chọn nơi này làm quê
hương, lúc đó ông đã gần năm mươi tuổi.. Thời cuộc làm ông không còn làm công
việc cũ nữa, cũng có nghĩa là chúng tôi không phải dời nhà từ tỉnh này qua tỉnh
nọ nữa…Chị em tôi có khoảng thời gian bên nhau ở ngôi nhà thân thương đó.
Vậy mà cũng bốn mươi năm rồi, bao nhiêu là đổi
thay. Ba tôi mất khi mới vừa qua tuổi sáu mươi, mẹ tôi theo mấy đứa con đi định
cư nước ngoài. Tôi lấy chồng về nơi ở khác, và sống yên ổn bên đất nhà chồng đã
mấy chục năm. Ngôi nhà cũ ở đường Nguyễn Thái Học mới đầu cho thuê sau bán luôn
cho họ. Thỉnh thoảng chạy xe ngang tôi cũng ngoái đầu nhìn , cũng hơi xốn xang
một chút nhưng không buồn và luyến tiếc bao nhiêu. Có khi do tôi đã quen từ nhỏ
hay dời chuyển nhà, cũng có lẻ vì tôi vẫn sống ở thành phố này suốt bốn chục
năm qua. Mọi cái đều như hơi thở , quen thuộc quá.
Nhưng những cô bạn của tôi thì khác, một cô
bạn ở châu Mỹ một ngày nhắn tin về cho tôi, “Uyên có thể chụp cho mình tấm hình
nhà cũ của mình được không “.” À được không sao , có cái điện thoại nè chạy
ngang bấm mấy cái “. Tôi đến con đường Đinh Tiên Hoàng, nơi nhà cũ của bạn. Ai
mà không nhớ nhà của Hoàng chứ, điểm tập trung của lớp mà. Giờ nghĩ cũng về
đây, làm đặc san cho cả lớp cũng tụ tập ở đây. Bây giờ ngôi nhà đã bị phá bỏ,
trở thành một khu vui chơi cho thiếu nhi. Tôi chụp nhiều tấm hình gởi cho bạn,
nhà Hoàng ở giữa, một ngả tư là con đường Nguyễn Công Trứ, một ngả tư là con
đường thân quen lên Trường tổng Hợp, đường Hùng Vương. Trước mặt là Ty Công
Chánh cũ, bây giờ cũng là một cơ quan Nhà Nước….
Ôi, nhưng chưa dừng
lại ở đó đâu mùa hè này Hoàng về lại Việt Nam, bạn kỳ công bắt xe lên Ban Mê
Thuột. Một ngày năm đứa bạn nữ tụ tập lên trường xưa , rồi chở nhau ngang nhà
cũ của bạn để Hoàng tận mục sở thị. Giữa trưa nắng chang chang đám bạn cố tri
leo xuống xe chen nhau chụp hình, chẳng còn gì để hình dung kỷ niệm cũ, ngoài
một gốc cây già nua. Ai đi ngang cũng lắc đầu không hiểu được , chỉ có tụi mình
hiểu vì sao mà thôi.
Còn một cô bạn nữa
ở châu Âu, mới đầu năm nay về họp lớp. Nghĩ phép có hai tuần luôn cả ngày bay . Lịch kín
mít cũng ráng dành ra ba ngày về lại Ban Mê. Bận rộn tham gia họp lớp rồi văn nghệ văn gừng, Bạn bè chẳng có thời
gian để chở Thúy đi đâu hết.hắn cứ loay hoay ở trong khách sạn. Ngày cuối cùng
mới đi được một vòng, đến thăm nhà một vài người bạn. Thúy muốn tìm mộ ông nội,
ngày xưa chôn ở nghĩa địa làng , cuối đường Quang Trung. Bây giờ nghĩa trang đã giải tỏa mộ ông của Thúy
được cải táng ra nghĩa trang Thành Phố .
Dù Thúy chưa đến lần nào và có rất ít thông
tin ,rất vui là cũng tìm được mộ ông nội của Thúy, các bạn cùng đi thắp hương
chào Nội. Chắc Ông cũng cảm động cho cô cháu bay mấy chục ngàn cây số về thăm
nên phù hộ cho Thúy tìm được mộ. Thỏa lòng Thúy cũng vui lắm, nhưng đến lúc ra
sân bay về lại Sài Gòn hắn bổng trăn trỡ “ nhưng còn buồn một chút là chưa kịp
về thăm nhà cũ”. “ thôi Uyên sẽ tìm thay cho Thúy và chụp hình gởi qua , được
không “.Thúy đồng ý ngay “ nhớ nhe, có một lần em trai Thúy đã đến rồi, thấy
người chủ mới họ để nguyên như ngày xưa không thay đổi gì hết.”
Thúy về châu Âu
rồi, một tháng, hai tháng. Một sáng ngày tôi và người bạn tên Bích chở nhau lòng vòng mấy con
hẻm nhỏ ở đường Phan Bội Châu và Hoàng Diệu để tìm nhà cũ của Thúy. Thật tình
dù ở thành phố này từ bấy đến giờ nhưng cũng bốn
chục năm tôi mới trở lại khu này, từ ngày ông ngoại Thúy bán cái nhà này về Sài
Gòn ( Thúy sống với ông bà ngoại ). Thật khác xưa nhiều quá, hồi đó là con hẻm
đất đỏ bây giờ là đường bê tông khô
cứng. Các ngôi nhà thì hầu hết xây sát ra mặt đường, có nhiều nhà xây mấy tầng. Một người phụ nữ hỏi tôi” cô
tìm nhà ai , tôi chỉ cho tôi ở đây lâu rồi “. Tôi thăm dò “chị về đây bao lâu
rồi” “ lâu lắm, ba chục năm rồi “. Vậy đó, ba chục năm đã là lâu lắm mà mình muốn
tìm những nhân vật của bốn mươi năm cũ làm sao đây.
Bích và tôi quyết
định đi một lần nữa mà không tìm được thì chịu vậy. Tôi vừa chạy xe và cố vận dụng hết trí nhớ, còn Bích ngồi sau quan sát bỗng hắn reo lên
“nhà này cũ quá có phải đây không Uyên”.
Có bao giờ bạn đang muốn tìm một khung cảnh nào đó trong ký ức bỗng nó hiện ra
không. Đó là cảm giác của tôi lúc nhìn theo hướng tay của Bích . Tôi reo lên
thật to “đúng rồi Bích ơi “.Tự dưng tôi cảm thấy bùi ngùi xúc động khi bước qua cái cổng gỗ thấp , một khoảng
sân nhỏ có trồng những luống hoa giản dị. Ngày ấy đến đây tôi chỉ là cô gái nhỏ
mười mấy tuổi , bây giờ thì đã mấp mé sáu mươi. Ngôi nhà cũng vẫn như xưa , nhà
xây cấp bốn thâm thấp, những tấm gạch hoa trang trí kiểu xưa, cửa sổ bằng gổ
nho nhỏ. Cùng với thời gian ngôi nhà xuống cấp nhiều nhưng vẫn giữ nguyên như
cách đây bốn mươi năm.
Tôi đứng im lìm
chìm trong kỷ niệm, mặc cho Bích tìm hết từ ngữ để giải thích với cô bé chủ nhà
về chuyến viếng thăm này. Con người Ban Mê cũng hồn hậu và dễ thương lắm. cô
gái nhanh chóng hiểu chuyện , cô để chúng tôi chụp hình.Lúc đứng quan sát ngoài
vườn tôi nhìn thấy một cây dâm bụt già ra hoa màu tím nhạt, tôi xin cô bé một
cành để về trồng, cô cũng vui vẻ chặt
cho một nhánh. Cô gái chỉ là dâu ở trong nhà, chủ nhà là người mua
lại ngôi nhà này từ ông ngoại của Thúy đã
chết. Có hình thờ ở trong nhà, một khuôn mặt, chân chất và hiền lành. Chắc họ cũng nghèo lắm vì đã bao năm họ vẫn để
nguyên không sửa sang gì.
Trên đường về
tôi nhớ lại những buối sáng ngày xưa, tôi vẫn lóc cóc ôm vỡ từ nhà mình xuống
nhà Thúy để học bài chung. Tôi cũng gặp Trung ở đây nhiều lần , Trung là bạn
nam học cùng lớp chúng tôi. Đến lúc ra về, Trung bảo sẵn để Trung chở Uyên về,
tôi lắc đầu, thực sự tôi chưa bao giờ ngồi sau xe một người bạn nam nào. Nhưng bạn
bè đi cùng đường mà từ chối mãi thì khách sáo quá. Bất dắc dĩ tôi phải ngồi lên
chiếc xe 67 của Trung, về gần đến nhà
tôi nói “ Trung ơi cho Uyên xuống ở đầu đường thôi ”. Nhưng Trung không chịu “để
mình chở Uyên về tận nhà.” Là vì tôi ngại ở gần nhà tôi có đám thằng Hùng thằng
Phước , chúng nó hay ngồi trước nhà, thằng Phước thì ôm đàn ghi ta gảy tưng
tưng , còn thằng Hùng thì cứ gọi Uyên ơi , Uyên hỡi mỗi lần tôi đi học về.
Đúng như tôi dự
đoán ngay ngày sau tôi đi ngang là thằng Hùng nó dài giọng “ phải
rồi bửa nay có bồ chở xe 67 cơ đấy”. Bình thường chúng nó chọc ghẹo tôi không
nói gì, không hiểu sao hôm đó tôi nổi giận chưỡi lộn tay đôi với nó. Tất nhiên
là nó không cải hay bằng tôi, hắn tức tối ,từ đó hắn đặt cho tôi cái tên là con
Bà Chằng.
Cách đây mấy năm ,đi đám cưới một người quen
tôi mới biết là Hùng làm sui gia với người quen của tôi .Gặp hắn mặc com lê đen
trịnh trọng , nhớ chuyện ngày xưa hai đứa cùng nhe răng cười. Hỏi thăm Phước là
cái tên vẫn ôm đàn ghi ta gảy tưng tưng. Hùng bảo Phước
giờ có vợ con ở luôn trong rẫy cà phê, ít ra phố và già lắm.
Chuyện con nít ngày xưa giờ đã là dĩ vảng, tôi cũng tưởng mình đã quên hết rồi.
Hôm nay đến ngôi nhà cũ bỗng nhớ lại nhiều điều, thời gian đã trôi đi thật xa..
Buổi tối tôi gởi
tấm hình chụp trước nhà cho Thúy, nhận được hình hắn gọi về liền. Giống như tôi
Thúy nhớ lại nhiều kỷ niệm và nhắc đến Trung. Hai đứa tôi mới gặp lại Trung
trong dịp họp lớp năm nay. Thúy kể trước
ngày Thúy đi Trung có tặng cho Thúy một cuốn truyện tựa đề là Dễ thương, lúc đó
trời mưa và Thúy loay hoay thế nào mà cuốn truyện rơi xuống nước và trôi đi mất
ngay trước mặt Trung. Tôi cười phá lên “ sao tao không biết chuyện này “ “ tao
tưởng có kể cho mày rồi chứ, hi hi.” “ ừ há đúng là con nít”. Tối hôm đó bỏ
điện thoại xuống rồi tôi bỗng dưng khó ngũ. Dù rất thân nhưng có những điều
Thúy đã khó nói với tôi, như chuyện cái
quyễn truyện dễ thương Trung tặng. Cũng như tôi cũng đâu có kể với Thúy chuyện
Trung chở tôi về nhà, từ đó tôi có biệt danh Bà Chằng. Có những kỷ niệm chung
mà có những kỷ niệm rất riêng, tưởng cũng lảng quên rồi, và bốn mươi năm sau
mới nhớ lại trong cái giỏ hồi ức tuổi thơ……
Nhánh cây dâm bụt
tím xin được tôi đem về nhà ương trong một giò đất nhỏ, đợi khi nào có mầm lá rồi sẽ tìm một chổ đất tốt bỏ xuống, Thúy
nói rằng cây này có từ thời ông ngoại Thúy , còn cô gái chủ nhà hôm nọ thì bảo
rằng cha chồng cô trồng. Ai cũng được, chủ mới hay chủ cũ cũng là những người
rất cũ và đã ra người thiên cổ.
Ba tháng sau, cây
đã trổ lá non và có hai cái nụ hoa be bé. Tôi tưới nước hằng ngày , mong rằng
nó sẽ sống và cao lớn để nhớ một lần quay về ngôi nhà kỷ niệm. Để nhớ về những
người đàn ông của thế hệ cũ như ông ngoại của Thúy, như Ba của tôi,như Ba của Hoàng, như người đàn
ông mua lại nhà của ông Thúy. Những người
đàn ông hồn hậu, hiền lành và nhiều tình cảm của ngày xưa. Có thể chia sẻ với nhau chổ ở,bửa
cơm dù chưa quen biết, có thể giúp nhau
trong cơn hoạn nạn mà không toan tính. Để nhớ về cái thời mà người ta không
tranh nhau từng tấc đất, không thưa kiện nhau vì một cái hàng rào, không dứt
tình ruột thịt chỉ vì một ngôi nhà
…. Cái thời ấy giờ đã rất xa rồi.....
