BÀI HỌC ĐẦU TIÊN

    Tôi có mười hai năm ngồi ghế nhà trường,không dài mà cũng không ngắn. 12 năm thì có biết bao nhiêu bài học, có những bài học khó nhai, ngồi gạo mãi cũng không thuộc,cũng có những bài học không cần phải học tự nó đi vào tâm trí và không bao giờ quên được.Phải đi qua gần hết cuộc đời,hồi tưởng lại mới thấy cảm ơn những bài học đầu tiên ấy.Từ đó ta lớn lên  với lòng biết ơn cuộc sống,biết ơn ông bà tổ tiên đã xây dựng nên quê hương đất nước,biết ơn cha mẹ thầy cô đã cho mình hình hài, đã dạy dỗ những bài học đầu đời, mà mãi về sau  cũng không quên được.
   Bây giờ người ta vẫn gọi là đi nhà trẻ, lớp mầm, chồi.Hồi ấy gọi là lớp ấu trỉ viên nghĩa là chỉ lên chơi. hát,  vẽ và ở lại trường buổi trưa ăn cơm với  các soeur. Có lẽ vì còn bé chúng tôi hay làm đổ cơm ra bàn nên soeur dạy rằng mỗi hạt cơm là một hạt ngọc, không được làm rơi hạt ngọc. Ôm  mối thắc mắc rất lớn về tôi hỏi bà nội, nội ơi thế hạt ngọc là hạt gì nội.Bà nôi bảo hạt ngọc quý lắm con ơi .Còn bé quá chưa biết được cách nói so sánh tượng hình. Tôi lo lắng mỗi khi ăn cơm ,và lấy làm tiếc vì mỗi bữa  mình lại tiêu thụ hết một chén ngọc quý đến thế.Nhưng tôi bưng chén cơm rất thận trọng và nếu có rơi một hạt lập tức tôi nhặt lên cho vào bát ăn tiếp..Thói quen đó tôi giữ mãi đến bây giờ, lỡ rơi 1 hạt cơm tôi đều nhặt lại. Mà cũng hay lắm ở nhà tôi không bao giờ có cơm phải đổ đi, phần cơm thừa là của 2 con chó nhỏ Lucky  và Lucke.Nhưng hai con chó này cũng hư lắm , chúng kén ăn và bao giờ cũng để lại một ít.Không sao, hồi lâu có bầy chim Sẻ xà xuống và chúng ríu rít nhặt hết không còn một hạt. Tôi vẫn thích thú nhìn đàn Sẻ nhặt những hạt cơm bên hiên nhà, đó là những khoảnh khắc rất đẹp. Có lẽ chỉ với riêng tôi thôi nhưng nếu không cảm nhận  được những giây phút ấy cũng đáng tiếc biết bao nhiêu.Bài học đầu tiên của tôi, bài học về sự tiết kiệm.
    Lớn lên một chút, có lẽ là lớp năm (bây giờ là lớp 1),soeur dạy cho tôi bài học thuộc lòng nhưng tôi chỉ còn nhớ có hai câu, chắc vì đó là hai câu tóm gọn được hết ý nghĩa của bài:
    Hai tay bưng bát cơm đầy
    Nhớ ai cày cấy dạn dày nắng mưa.
Bài học đó cũng theo tôi đi suốt cả đời. Tôi biết yêu những người nông dân một nắng hai sương từ đó. Dẫu ở một thành phố nhỏ xíu, nhưng phải đi ra xa chừng mấy chục cây số mới thấy có cánh đồng lúa.. Mỗi lần có dịp ba tôi lái xe đi công tác tôi xin ba đi theo và tì mũi vào cửa kiếng xe tôi say sưa ngắm cánh đồng lúa và những người nông dân đang cày cấy . Đó là những con người lao động vất vả làm ra cho đời những hạt ngọc quý. Họ đáng quý hơn biết bao người sang trọng đẹp đẻ nhưng sống trên của cải có mồ hôi nước mắt của người khác. Bài học thứ hai trong đời, bài học về lòng biết ơn.
   Qua năm lớp tư, bây giờ là lớp 2.Vào lễ bế giảng năm học tôi được chọn vào đội múa, chúng tôi múa minh họa cho hoạt cảnh: vua Quang Trung đại phá quân Thanh..Một bạn nam đóng giả làm vua Quang Trung, đội múa chia làm hai một bên đóng làm quân Thanh,tóc thắc rít.Tôi ở bên phe quân sĩ của vua Quang Trung mặc quần dài đen dán giấy thủ công đỏ sọc hai bên hông ,lưng đeo kiếm gỗ.Khi bài hát cất lên, chúng tôi từ hai bên  sân khấu tiến ra  múa kiếm và chiến đấu quyết liệt với quân Thanh, Mấy tên thắt rít bỏ chạy, Vua Quang Trung đại thắng.Hoạt cảnh ngắn thôi nhưng bài hát đó 50 năm rồi tôi vẫn còn nhớ, chắc chỉ là bài hát tự biên tự diễn của các soeur thôi nhưng cũng không hiểu sao nó đi vào lòng tôi mấy chục năm trời.
   ...Bóng tối, rạng âm thầm , đoàn quân Nhà Thanh ăn tết
     Vua Quang Trung trên đường xông pha ,luôn thúc ba quân.
     Trên đường xông pha luôn thúc ba quân.
     Một lòng hăng hái, coi thường ngày mai lầm than..
     Từ đó vua Quang Trung là nhân vật lịch sử mà tôi ấn tượng nhất.Đến năm lớp nhất (bây giờ là lớp năm), chương trình sử có bài học về Vua quang trung và cuộc đại phá quân Thanh , Như gặp lại cố nhân tôi học bài này thuộc như cháo.Hồi đó học gì thi nấy không có giới hạn hay đề cương gì hết.Cuối năm  tôi thi vào lớp Đệ thất trường công,sau đó cũng được đổi là lớp 6. Tôi trúng tủ câu Sử này, và có lẽ vì thế mà tôi đậu.vào học Trung học, môn yêu thích của tôi là sử địa, chắc cũng vì vỡ  hoạt cảnh ngày xưa đã để lại trong lòng tôi một ấn tượng đẹp. Mãi đến bây giờ khi đăng nhập vào một chương trình có câu hỏi vị anh hùng mà bạn yêu thích nhất thì vẫn là  câu trả lời Vua Quang Trung. Bài học thứ ba , bài học phải  biết yêu lịch sử của quê hương  mình.

BẠN BÈ

Bây giờ ba mươi lăm năm sau ngày rời trường,thời gian trôi nhanh quá.Những nhan sắc vang bóng ngày xưa nay mắt môi phai nhạt.Mùa hè năm cũ chúng ta chia tay nhau trong lặng lẽ, không có một buổi liên hoan, không có một lễ ra trường.Cứ lặng lẽ đi , lặng lẽ xa nhau.Ngày xem kết quả tốt nghiệp chỉ có tôi và nhỏ bạn trong sân trường vắng ngắt.Tìm thấy tên mình in mờ mờ trên bảng thông báo hai đứa than thở với nhau, không ngờ mình tốt nghiệp lại buồn như thế này...Rồi nhỏ cũng đi xa, mới đầu chỉ và trăm cây số sau đến nữa vòng trái đất.Hôm kia hắn gọi về báo tin ngày mai nhập viện. Dù biết y học ngày nay tiên tiến nhưng sao lời an ủi của tôi cũng nghèn nghẹn muốn khóc ,may là đường truyền không tốt lắm nên hắn không nhận ra. Can đảm lên nhé và mau khỏe nhé, mình còn một chuyến đi chưa thực hiện.Đó là tìm về những nơi mà ngày xưa chúng ta hay picnic.Thác Nhà Đèn, Hồ Trung Tâm ,Cầu 14, Suối Nô en.Có lần chở nhau đi trên đường Hùng Vương, nhỏ bạn thắc mắc Thác Nhà Đèn ở đâu nhỉ,mình nhớ nó ở sau trường kia mà.Tôi thực sự không biết nó ở nơi đâu, có còn hay đã biến mất.Chỉ thấy nơi xưa hoang vắng nay nhà tầng tầng lớp lớp, đúng là vạn vật đổi dời.Trong trí nhớ của tôi Hồ Trung Tâm ngày xưa rộng lớn lắm.Tôi đến chơi cùng các bạn trong một ngày mùa xuân nắng rực rỡ, nước trong xanh và những đàn chim én bay liệng trên mặt hồ. Bây giờ có dịp trở lại tôi mới thấy nó không lớn như trong hồi tưởng của mình.Không biết vì người ta ở đông quá lấn ra mặt hồ ,hay vì ngày xưa tôi còn nhỏ nên nhìn cái gì cũng lớn, cũng đẹp.Tôi tìm mỏi mắt không còn thấy một bóng chim nào.Mùa xuân vẫn quay trở lại nhưng những cánh chim én ngày xưa đã bay đi mãi không về.Còn có một nơi mà hơn ba mươi năm tôi chưa một lần quay lại.Chỉ là thỉnh thoảng về Sài Gòn đi ngang qua nhưng không dừng.Đó là sông cầu 14, hình ảnh cuối cùng còn lưu lại trong ký ức của tôi, là một buổi chiều cả bọn ngồi trên bờ  sông cát trắng nghe Quang Lễ hát hẹn hò của Phạm Duy
               Một người ngồi bên kia sông im nghe nước chảy về đâu
               Một người ngồi đây trông hoa trôi theo nước chảy phương nào
               Số kiếp hay sao không cho bắc cầu , thì xin sông nước hãy cho gần  nhau....
Bài hát hôm ấy buồn lắm như báo trước một định mệnh, không lâu sau Lễ mất để lại một cuộc hẹn hò còn dang dỡ.Không phải mình Lễ, còn nhiều bạn nữa đã ra đi khi mái tóc còn xanh màu, mãi mãi tuổi thanh xuân.Trong tấm hình chụp Hội Xuân năm 1975 tôi còn giữ có nhỏ Tuyết Nhung.Ngày xưa đi học hắn ngồi sát bên tôi, vui vẻ nghịch ngợm, học ít, chơi nhiều. Cũng chẳng sao có lẽ hắn cũng linh cảm đời mình ngắn ngủi, ngày vui ngắn chẳng tày gang. Bây giờ nếu còn nhất định hắn sẽ đến họp lớp, lúc nào hắn cũng vui vẻ
 mà.
Bao nhiêu thế hệ học trò đã từ ngôi trường ra đi.Đường còn xa quá chưa về hay mãi không về nữa. Nhưng trường xưa vẫn còn ở đó trầm mặc dưới bóng hàng cây muồng hoa vàng như bâng khuâng như, như thương nhớ....
                       Những người muôn năm cũ
                       Hồn ở đâu bây giờ  ...
                                                                                          Năm 2010
                       
               

THẦY CÔ

Ngày ấy, mỗi sáng thứ hai chào cờ, đứng xếp hàng dưới sân trường nhìn thầy cô tôi rất ngưỡng mộ. Tôi và nhỏ bạn cùng mơ làm cô giáo dạy Sử Địa.Có một điều trùng hợp là các cô giáo dạy sử địa đều rất xinh.Cô Oanh, cô Nguyệt Nga, cô Ngọc Sương. Cô Nguyệt Nga dạy năm lớp 8, cô nói tiếng Bắc nhẹ nhàng và có duyên.Vì lớp toàn là nữ nên cô hay tâm sự, cô nói cái tên của cô ngày còn đi học hay bị chọc ghẹo.Lâu lâu lại có anh nam sinh nào chạy qua lớp gọi Kiều Nguyệt Nga ơi có anh là Lục Vân Tiên đây. Cô nói chọn nghề giáo là một nghề nghiệp đóng khung phải sống cho đúng với nghề của mình .Cô minh họa bằng cách viết chữ Giáo Sư lên bảng và đóng khung nó lại hai lần.Tôi nghĩ cô còn trẻ nhưng nghiêm túc và tôi quý cô vì điều đó. Lên lớp 9 tôi học cô Oanh, cô giảng bài hay lắm.Tôi nhớ giờ lịch sử học về cuộc khởi nghĩa Yên Bái.Từ bắt đầu,diễn biến rồi thất bại đến buổi sáng ngày Nguyễn Thái Học cùng 12 chí sĩ lên Đoạn Đầu Đài,.giọng cô chậm lại và hơi nghẹn ngào.Nhỏ bạn bốn mắt ngồi bàn đầu nhìn rõ hơn quả quyết rằng mắt cô long lanh như muốn khóc.Qua bài giảng của cô những nhân vật lịch sử trăm năm xưa dường như sống lại,có vinh quang và cay đắng mãi để lại cho con cháu nghìn năm một giọt nước mắt ngậm ngùi. Kỷ niệm về cô Sương lại vui vui ,chắc vì cô hay cười.Giờ cô trước giờ Thầy Thông (mãi sau này tôi mới biết là thầy đã mất).Cô giảng bài say sưa lắm,bao giờ cũng lấn qua giờ thầy năm mười phút. Từ cửa sổ lớp nhìn lên văn phòng tôi thấy thầy đi qua đi lại mà cô vẫn điềm nhêm giảng bài. Môt lúc cô sực nhớ,
   -Chuông reo rồi hả các em
  -dạ...rồi...ạ...
  -Sao các em không nhắc cô.
 -Dạ ...tụi em tưởng ....cô nghe...
Tuần sau, cô chú ý, chuông vừa reo hết giờ là cô ra khỏi lớp.Nhưng thầy thì vẫn đếm những bước chân âm thầm trên hành lang văn phòng.Tên trưởng lớp áy náy định chạy ra gọi thầy, nhưng cả lớp không cho.Một lúc thấy có vẻ im ắng, thầy vội vã xuống,
  -Cô ra khỏi lớp lâu rồi hả.
  - Dạ...lâu rồi ạ...
  -Sao các em không gọi tôi.
  -Dạ ...tụi em tưởng...thầy thấy. Thầy nhún vai rất triết:
  -Mấy cô đi như mèo, ai mà thấy.
Tuần sau, đến giờ cô mấy đứa con gái thèo lẽo
  -Cô ơi... thầy Thông nói...cô.
  -nói tui cái gì ?
  -Thầy nói ..cô đi ...như mèo ạ...
Cô Sương ơi, tụi em nghịch một chút thôi.Bài này tụi em diễn nhiều lần rồi.Năm lớp 9 Thầy Hoàng làm giáo Sư hướng dẫn lớp,cô Hồng phụ trách môn Văn, đang giờ cô Hồng, thầy muốn nói chuyện với lớp, nên thầy xin cô mấy phút.Cô vui vẻ đi ra nhường lớp cho thầy.Có tên nào nhanh nhảu tán:Cô Hồng mặc áo dài đẹp thầy nhỉ. Thầy sập bẫy: ờ đẹp. Lập tức câu chuyện được chuyển qua cho cô,
   -Cô  ơi... Thầy Hoàng nói...cô.
   -Thầy nói cái gì ?
   -Thầy nói ....cô mặc áo dài... đẹp ạ.
Chả là các thầy cô đều còn trẻ,tụi em định gây ấn tượng giữa hai bên thôi mà..
    Còn rất nhiều kỷ niệm về các thầy cô khác, nhiều lắm ...Em có kể mãi cũng không hết đâu.Em nhớ từng người với những đặc điểm riêng và những kỷ niệm vui nho nhỏ. Em cũng không hiểu sao, qua bao nhiêu thời gian, bao nhiêu biến cố trong cuộc dời. Em cũng đã quên đi rất nhiều nhưng những kỷ niệm thời làm học trò của các thầy cô em vẫn giữ mãi.Những lời giảng ngày xưa em đã mang đi suốt cuộc đời mình.
               Dù có đi khắp bốn phương trời
               Em vẫn nhớ ngày xưa lời thầy dạy.

NGÔI TRƯỜNG CŨ

Có một giấc mơ mà tôi mơ mãi,đó là giấc mơ về ngôi trường cũ.Cứ một quảng thời gian nó lại hiện về trong giấc mơ của tôi.Tôi lại mơ thấy mình mặc áo dài xanh cùng vui đùa với các bạn trong sân trường.Tỉnh dậy tôi bàng hoàng với bao kỷ niệm ùa về.Thì ra,bao nhiêu năm qua mình chưa quên một điều gì.Niềm vui còn đó nỗi đau còn đó. Trong giấc mơ có bạn đã đi rất xa,có bạn mãi không còn nữa.Ký ức như một chiếc hộp,nó tự sắp xếp những kỷ niệm vào đó.Chỉ là thỉnh thoảng đầy quá,nó tràn ra,nhắc nhớ cho tôi về một quảng đời thơ dại.Tưởng là đã quên nhưng còn nhớ mãi, tưởng là đã xa nhưng vẫn gần bên.Tưởng mình đã già nhưng sao kỷ niệm vẫn còn trẻ mãi.Như màu áo xanh của thuở nào ,rộn rã tiêng cười trong sân trường xưa.
                               Kiểm soát kỷ có khi còn thiếu sót
                               Rương chật rồi khó nhốt cả niềm vui

GẶP LẠI THẦY

Tấm hình này chụp hôm mình và các bạn đến thăm thầy  Lê viết Lâm  ngày thầy cô về thăm quê hương.Ở tuổi 82 thầy vẫn còn minh mẫn và nhớ rất nhiều chuyện xưa. Tay bên trái thầy bị liệt,còn chân thầy đi cũng yếu ,phải có người dìu.Nhìn thầy cô ngồi bên nhau mình rất ngưỡng mộ, cô cũng là giáo viên dạy  trường Nữ Tiểu học BMT ,sau này là trường Bà Triệu.Cô đã 77 tuổi rồi nhưng dáng người nhỏ nhắn và  nhanh  nhẹn, từ ngày thầy bệnh cô là cánh tay của thầy.Họ đúng là những nhà mô phạm của thế kỷ trước,những cặp đôi yêu nhau bền vững,vượt qua những sóng gió của cuộc đời.

Mấy ngày sau Mình và Bình có quay lại chào thầy trước ngày thầy cô về Sài Gòn chuẩn bị trở lại Úc,có ít người nên thầy cô thân mật kể chuyện cũ cho tụi mình nghe, nhưng thầy ít nhớ cấp lớp tụi mình.Thầy lại nhớ nhóm lớp trên mình một lớp ,lớp chị Bích Toàn, chị Liên, anh Hải, anh Đạt nhiều hơn.Hai đứa mình cũng chúc thầy cô mạnh khỏe ,có dịp tết về họp lớp với khóa 68-75.Thầy cô hào hứng lắm hứa là sẽ cố gắng. Nhưng lúc ra về mình thấy se lòng khi nghĩ với tuổi tác của thầy chuyến hành trình này đã là hết sức cố gắng, còn mong chi lần nữa. Mình và Bình đều mất cha từ sớm nên đến thăm thầy mình có cảm giác giống như đứa con gái đến thăm cha sau bao ngày xa cách .Tuổi già của thầy cô cũng là tuổi già của tụi mình hai mươi năm nữa,nó ngậm ngùi và yếu đuối lắm.Về nhà mình viết vào sổ tay bài thơ này,không phải để tặng thầy mà tự tặng cho mình

                    Biết mấy thuở thầy mới về Ban Mê

                    Biết mấy thuở con mới gặp được thầy

                    Biết mấy thuở đời này sang đời khác

                    Mấy thuở ra đi , mấy thuở quay về

                    Trong toán học đó là đường tiệm cận

                    Thầy trò mình đều tiệm cận với thời gian

                    Gặp nhau đây có thể là mãi mãi

                    Mãi mãi là con cũng mãi mãi là thầy